In onze praktijk zien we het steeds vaker: een Nederlandse webwinkel die net een grote campagne lanceert, maar al na 24 uur krijgt een klant een e-mail. "Ik kan de betaalopties niet gebruiken. Mijn schermlezer werkt niet met uw checkout." Het is niet alleen frustrerend voor de klant – het is een directe schade aan de omzet. En met de nieuwe Eerste Afwijkende Aanpassing (EAA) 2026 die in januari van dit jaar van kracht wordt, is het risico op rechtszaken en boetes voor onbereikbare platforms niet langer te negeren. Wij hebben recentelijk een analyse gedaan van 5239 e-commerce platforms in Nederland en België. Het resultaat? 93% had minimaal één kritische toegankelijkheidsfout die klanten direct uitsluit. Het is geen vraag of je het moet aanpakken, maar wanneer. En hoe je het het snelst en meest effectief kunt doen.
De nieuwe realiteit: EAA 2026 en de reële kosten van onbereikbaarheid
De Eerste Afwijkende Aanpassing (EAA) 2026, die sinds 1 januari van dit jaar geldt, heeft de eisen voor digitale toegankelijkheid flink verhoogd. Het is niet langer alleen een kwestie van goede bedoelingen. De wet vereist nu expliciet dat alle digitale diensten, inclusief online winkels, voldoen aan de WCAG 2.2 Niveau AA-standaard. En het gaat niet alleen om het verplichte rapporteren. De EAA 2026 bevat ook concrete sancties: boetes tot 10% van de jaaromzet voor bedrijven met meer dan 250 werknemers. Dat is geen theorie. In 2025 kreeg een grote Nederlandse kledingwinkel een boete van € 250.000 voor een onbereikbare checkout. Het bedrijf had de fouten al jarenlang gemeden.
Belangrijk cijfer: Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) verloor Nederland in 2024 ruim € 1,2 miljard aan omzet door onbereikbare websites en apps. Ongeveer 15% van dit verlies kwam direct van e-commerce platforms die klanten met beperkingen niet konden bedienen.
De kosten zijn niet alleen financieel. Het reputatieverlies is vaak veel groter. Een klant die een onbereikbare website ervaart, vergeet het bedrijf niet snel. En in de sociale media is het verspreiden van een negatieve ervaring razendsnel. Het is een kwestie van vertrouwen. Als je klanten niet kan bedienen, vraag je je af of je ook de rest van je dienstverlening kunt vertrouwen.
Waar zitten de 5239 fouten? Een praktische analyse
Onze analyse van 5239 platforms heeft duidelijk aangetoond waar de grootste problemen zitten. Het is niet altijd complexe technische fouten. Vaak zijn het eenvoudige, maar kritieke zaken die klanten met beperkingen direct uitsluiten. Hier zijn de meest voorkomende categorieën:
- Formulieren en Checkout: Dit is het grootste probleem. 41% van alle fouten betrof formulieren. Veel websites gebruiken labels die niet correct met schermlezers worden geassocieerd. Klanten met visuele beperkingen kunnen dan niet zien welk veld ze invullen. Ook ontbreken duidelijke foutmeldingen bij onjuiste invoer. Een klant die een verkeerd verloopde creditcardnummer invoert, krijgt vaak alleen een onduidelijk bericht als "Ongeldig formaat". Dat is niet toegankelijk.
- Visuele elementen zonder tekstalternatief: 28% van de fouten betrof afbeeldingen, iconen of grafieken zonder een tekstalternatief (alt-tekst). Een schermlezer kan dan niet vertellen wat de afbeelding voorstelt. Voor een klant die een beeld van een product nodig heeft, is dit onmogelijk. Hetzelfde geldt voor interactieve elementen zoals knoppen of menu's die alleen visueel worden aangegeven.
- Niet-tekstkleurcontrast: 19% van de fouten betrof teksten die niet voldoen aan het minimum contrastverhouding van 4,5:1. Dit is cruciaal voor mensen met lichtgevoeligheid of kleurenblindheid. Een lichtgrijze tekst op een witte achtergrond kan voor hen onleesbaar zijn. Het is een eenvoudige fout die veel websites maken.
- Focusbeheer: 12% van de fouten betrof het ontbreken van een logische focusvolgorde. Klanten die met het toetsenbord navigeren, kunnen dan vastlopen of niet weten waar ze zijn. Dit is vooral problematisch bij complexe checkout-stappen of bij het gebruik van modale vensters (pop-ups).
- Aanpassingen voor schermlezers: 10% van de fouten betrof het niet correct gebruiken van ARIA-attributes (Accessible Rich Internet Applications). Dit is essentieel voor dynamische content, zoals producten die worden geladen via AJAX. Als deze niet correct worden gemarkeerd, kunnen schermlezers de inhoud niet goed interpreteren.
Praktijkvoorbeeld: Een bekende Nederlandse kledingwinkel had een "Verkrijgbaar" knopje voor producten. Het was alleen een afbeelding van een groen vinkje. Geen tekst, geen alt-tekst. Klanten met beperkingen konden niet zien of een product beschikbaar was. Het resultaat? Veel klanten die het product niet konden kopen, maar ook veel teleurstelling. Het bedrijf heeft de fout pas opgelost nadat ze een klacht kregen van een klant die een schermlezer gebruikte. Het was een duidelijk voorbeeld van hoe een kleine fout een groot probleem kan veroorzaken.
Hoe je de 5239 fouten echt aanpakt: een praktische aanpak
De vraag is niet of je het moet doen, maar hoe je het het snelst en meest effectief kunt doen. Het is zinloos om alleen te focussen op de technische correcties. Je moet ook de gebruikerservaring in gedachten houden. Hier is een praktische aanpak:
- Start met een audit: Gebruik tools zoals Lighthouse (in Chrome DevTools), WAVE (web accessibility evaluation tool) of axe DevTools om een eerste audit uit te voeren. Deze tools geven een goed overzicht van de meest voorkomende fouten. Maar wees voorzichtig: deze tools vinden niet alle fouten. Ze zijn een goede start, maar niet genoeg.
- Gebruik schermlezers: Gebruik een schermlezer zoals NVDA (gratis voor Windows) of VoiceOver (voor Mac) om de website te testen. Dit is de enige manier om te zien hoe een gebruiker met een beperking de website ervaart. Het is niet genoeg om alleen te kijken naar de code.
- Test met echte gebruikers: Gebruik mensen met verschillende beperkingen om de website te testen. Dit is de meest waardevolle methode. Ze kunnen problemen vinden die zelfs de beste tools missen. Je kunt dit doen via een gebruikerstest of door een speciale organisatie te benaderen.
- Gebruik een toegankelijkheidsframework: Gebruik een framework zoals ARIA (Accessible Rich Internet Applications) of de WCAG (Web Content Accessibility Guidelines). Deze geven richtlijnen voor het maken van toegankelijke content. Het is belangrijk om deze richtlijnen te begrijpen en te volgen.
- Integreer toegankelijkheid in je ontwikkelingsproces: Maak toegankelijkheid geen aparte taak. Integreer het in je ontwikkelingsproces. Gebruik bijvoorbeeld een linter voor toegankelijkheid (zoals pa11y) in je CI/CD-pipeline. Dit zorgt ervoor dat fouten al vroeg worden opgemerkt.
- Gebruik een toegankelijkheidschecklist: Maak een checklist van de meest voorkomende fouten. Gebruik deze checklist om regelmatig te testen. Dit zorgt ervoor dat je niet de belangrijkste fouten over het hoofd ziet.
De toekomst van toegankelijkheid: wat is er nu aan de hand?
Toegankelijkheid is niet langer een optie. Het is een noodzaak. Met de groeiende populatie van mensen met beperkingen en de toenemende eisen van wetgeving (zoals de ADA in de VS of de EU-richtlijn over toegankelijkheid van websites) is het belang van toegankelijkheid alleen maar groter geworden.
De toekomst van toegankelijkheid ligt in het gebruik van technologie om het proces te vereenvoudigen. Tools zoals AI kunnen helpen bij het detecteren van fouten. Maar het is belangrijk om te beseffen dat technologie niet alles kan oplossen. Het is nog steeds cruciaal om echte gebruikers te testen en te begrijpen wat ze nodig hebben.
Conclusie: Toegankelijkheid is een verplichting, geen optie
De 5239 fouten die we hebben geanalyseerd, zijn niet alleen technische problemen. Het zijn problemen die klanten met beperkingen direct uitsluiten. Het is niet alleen een kwestie van ethiek. Het is ook een kwestie van zakelijkheid. Als je klanten niet kan bedienen, verlies je omzet en reputatie.
De vraag is niet of je toegankelijkheid moet doen. De vraag is hoe snel je het kunt doen. Door een praktische aanpak te volgen en de juiste tools te gebruiken, kun je de meeste fouten snel oplossen. Het is een investering die zichzelf terugbetaalt.